HSE NXTII
Terug naar overzicht

17 July 2018

Hoe APK-proof is uw groeilichtinstallatie?

Het belichtingsseizoen loopt op zijn eind; tijd om uw groeilichtinstallatie onder de loep te nemen en noodzakelijk onderhoud uit te voeren. Het doormeten van de lichtbronnen en reflectoren geeft inzicht in de prestaties van de installatie. Op basis hiervan kunt u als teler bepalen of reinigen of vervanging nodig is. Ook het digitale platform HortiSense van Hortilux helpt ondernemers om de vinger aan de pols te houden, wat betreft het rendement van hun groeilichtinstallatie.

Het is inmiddels zomer, wat betekent dat er in de kas genoeg licht van buiten komt en de inzet van groeilicht nauwelijks meer nodig is. De tijd dat uw armaturen uitstaan, kunt u perfect benutten voor een check-up van de groeilichtinstallatie. “Tal van factoren zorgen er namelijk voor dat de prestaties van de installatie gaandeweg afnemen”, benadrukt accountmanager Kurt Zwemstra van Hortilux. “Zo verliest een lichtbron ieder seizoen efficiency, door veroudering, vervuiling, schakelingen en de omstandigheden in de kas. Ook is de power quality van het netwerk van invloed op de prestaties van de installatie en het lichtniveau in de kas. Hier zijn ondernemers zich lang niet altijd van bewust. Daarnaast laten ze niet altijd tijdig onderhoud uitvoeren aan hun installatie. Hierdoor is het reëel dat de installatie in het nieuwe teeltseizoen minder presteert, waardoor mogelijke productiedoelen niet worden gehaald. Op deze manier laten telers veel geld liggen. En niet te vergeten: een groeilichtinstallatie vergt een fikse investering, ook zijn de energiekosten niet mals. Zo betaalt een rozenteler gemiddeld 250 tot 300 euro per armatuur per jaar aan energie, bij een chrysantenteler en groenteteler is dat 100 tot 150 euro. Als je te maken hebt met zulke bedragen, is het eigenlijk niet meer dan logisch om te zorgen dat je installatie optimaal presteert en ‘APK-proof’ is.”

Jaarlijkse metingen

Hortilux adviseert telers daarom om alle onderdelen van de belichtingsinstallatie waarvan het rendement kan teruglopen, aan het einde van het belichtingsseizoen te laten doormeten. “Bij elektronische installaties, die vandaag de dag het meest gangbaar zijn, gaat het dan om de reflectoren en de lichtbronnen. Bij oudere installaties moeten ook de condensatoren onder de loep worden genomen.”

Hortilux haalt de onderdelen bij de telers op en voert de metingen uit in haar laboratorium. “Hierbij vergelijken we de efficiency van de lichtbronnen met de nominale waarde die de fabrikant opgeeft. Reflectoren worden vergeleken met een nieuw exemplaar van hetzelfde type. Ook worden ze na de meting machinaal gereinigd en meten we ze opnieuw. Zo kan de teler bepalen of schoonmaken al dan niet zinvol is.”

Wanneer een teler overgaat tot vervanging van zijn lichtbronnen en reflectoren, is verschillend. Dit hangt volgens Zwemstra af van de bedrijfsomstandigheden, de prestatie van het gewas (g/mol) en de belichtingsstrategie. Sommige ondernemers schaffen zelfs al nieuwe lampen aan bij een efficiency van 100 procent. “In de praktijk presteert een lamp meestal beter dan dat de fabrikant op papier garandeert; dit kan tot wel zes procent meer zijn. Ook komen er door de jaren heen steeds beter presterende lichtbronnen op de markt.

Als het rendement dan na een aantal jaren is teruggelopen naar 100 procent, kan dat voor sommige telers al reden zijn om te vervangen. Bij bepaalde groente- en sierteeltgewassen leidt een paar procent minder licht namelijk al tot een fors lagere productie.”

Meer inzicht

Ook het digitale platform HortiSense (zie kader) van Hortilux ondersteunt telers bij een optimaal onderhoud van hun groeilichtinstallatie. Via het onderdeel ‘Services’ kunnen telers bijvoorbeeld een aanvraag indienen voor het uitvoeren van metingen en hun meetrapporten inzien, ook van de afgelopen jaren. Dit bespaart een hoop papierwerk. Daarnaast bewaakt het onderdeel ‘Asset’ de netkwaliteit. Ook deze is namelijk bepalend voor de prestaties van de groeilichtinstallatie, benadrukt Ad Zwinkels, operations manager HortiSense bij Hortilux.  “Om ervoor te zorgen dat een armatuur zo lang mogelijk meegaat en niet voortijdig uitvalt, moet deze op een bepaalde spanning staan. Komt deze spanning buiten een specifieke bandbreedte, dan wordt de kans op versnelde veroudering en uitval groter. Het is dan zaak om bijvoorbeeld de transformatoren opnieuw in te stellen. Via ‘Asset’ weet een teler wanneer dit nodig is.”

Daarnaast geeft ‘Asset’ informatie over de resterende levensduur van de lampen. Hierdoor weten ondernemers op welke termijn een investering op stapel staat. “Het lampvoltage geeft inzicht in de levensduur van een lamp”, legt Zwemstra uit. “Het armatuur functioneert op 400 volt. De printplaat in het armatuur stuurt daarvan circa 220 tot 230 volt door naar de lamp. Naarmate de lamp ouder wordt, gaat de spanning echter stijgen. Is deze opgelopen tot circa 330 volt, dan schakelt de printplaat de lamp uit. ‘Asset’ geeft inzicht in dit proces, waardoor telers weten wanneer de lampen moeten worden vervangen. Hierdoor komen ondernemers niet voor verrassingen te staan; iets wat nu dikwijls wel het geval is.”

Verder monitort ‘Asset’ de temperatuur in de transformatorstations en de schakelkasten. “Wanneer sprake is van een afwijking ontvangt de ondernemer een melding.”

Grotere bedrijfszekerheid

Bart Setz van bQurius ervaart de meerwaarde van HortiSense in de praktijk. bQurius adviseert en ondersteunt de zeven Prominent-tomatentelers die zijn aangesloten bij samenwerkingsverband De Kabel. “Dit doen we onder meer op het gebied van energiemanagement. Hieronder vallen dus ook de groeilichtinstallaties”, vertelt Setz. “Op alle locaties worden jaarlijks de lampen en reflectoren nagemeten, om te kijken of vervanging nodig is. Sowieso worden de reflectoren jaarlijks gereinigd.”

Kwekerij Groenewegen aan de Veilingweg in De Lier - één van de leden van De Kabel - investeerde al in 2016 in het HortiSense-platform. Na ervaring te hebben opgedaan met een testversie en een uitgebreide instructie door Hortilux kozen een jaar later ook de andere tuinders voor HortiSense. “De telers zijn gestart met ‘Asset’. Wij als bQurius volgen continu alle data en ontwikkelingen in HortiSense. Op deze manier hebben we realtime inzicht in de temperatuur van de trafo’s en de panelen, weten we hoe het ervoor staat met de power quality en wat de resterende levensduur van de lampen is. Zijn er afwijkingen, dan krijgen we een mail of SMS en kunnen we snel actie ondernemen. Zo worden problemen voorkomen; denk bijvoorbeeld aan brand in de traforuimtes. Dankzij HortiSense is sprake van een grotere bedrijfszekerheid. Dat is voor ons het belangrijkste pluspunt.”

Bart Setz van bQurius

HortiSense in de spots

HortiSense van Hortilux helpt telers om méér uit hun groeilichtinstallatie en hun gewas te halen en het rendement per vierkante meter te optimaliseren. Via sensoren in de kas worden de diverse groeilichtprocessen bewaakt. De gemeten data worden verzameld en gepresenteerd in het digitale platform, dat een teler kan benaderen via hortisense.com. Via zijn vaste PC, maar ook via zijn tablet of smartphone.

Bart Setz van bQurius